Yapay Zekâ ile Veri Analizi

Çoğu işletme veriye boğulur ama karar verirken hâlâ tahmine güvenir. Oysa doğru işlenen veri; en sağlam pusuladır. Yapay zekâ ile veri analizi; işletmenin verilerini toplayıp temizleyerek anlamlı içgörülere ve doğru kararlara dönüştürmektir. Süreç verinin toplanması, temizlenmesi, analiz edilmesi, görselleştirilmesi, raporlanması ve karara bağlanması adımlarından oluşur. Beylikdüzü’nde bir işletme olarak; veriyle karar vermek sizi öne taşır. Bu yazıda, bunu ele alıyoruz.

Veri analizi neden önemli?

Tahmini bitirir

İçgüdüyle verilen bir karar; veriyle sınandığında çoğu zaman değişir. Veri; tahmini gerçeğe çevirir. Verilere dayanan bir karar; savunması kolay bir karardır. Karar; sağlamlaşır. His ile verilen bir karar; çoğu zaman pahalıya patlar. Tahmin; risklidir. Rakamla desteklenen bir karar; içgüdüden çok daha güvenlidir. Kanıt; yön verir.

Fırsatı gösterir

Fark edilmeyen bir satış deseni; yeni bir gelir kapısı olabilir. Veri; gizli fırsatı açar. Cuma akşamları artan bir satış; ancak veride fark edilir. Desen; görünür olur. Gözden kaçan; ortaya çıkar. İçgörü; kazandırır.

Kaynağı korur

Doğru karar; kaynağı korur. Nereye para harcandığını görmek; boşa giden bütçeyi durdurur. Veri; israfı önler. Yanlış stok kararı; hem para hem raf alanı yakar. Yanlış; pahalıdır. Analiz; verimlileştirir.

Veri toplama

Doğru kaynaklar

Yanlış bir yerden toplanan veri; en baştan analizi bozar. Veri; doğru kaynaktan gelmelidir. Analizin kalitesi; beslendiği verinin kalitesini geçemez. Kaynak; kaliteyi belirler. Elle tutulan bir defterden aktarılan rakamlar, kasa kaydından gelen rakamlar kadar güvenilir olmaz. Eksik bir kaynaktan çıkan sonuç; tüm ekibi yanlış yöne sürükler. Yanlış; yanıltır. Seçim; önce gelir.

Yeterli veri

Az veri; yanıltabilir. Yeterli sayıda kayıt; sonucun tesadüf olmadığını gösterir. Miktar; güven verir. Az sayıda örnekle çıkarılan sonuç; kolayca yanlış çıkar. Eksik; yanıltır. On kişilik bir örneklem; binlerce müşteriyi temsil etmez. Yeterlilik; şarttır.

Düzenli akış

Tek seferlik bir ölçüm; sadece o anın fotoğrafını verir. Veri; sürekli toplanmalıdır. Bir aylık veri fotoğraf verir; bir yıllık veri eğilimi gösterir. Süreklilik; eğilimi gösterir. Tek sefer; yetmez. Akış; kurulmalıdır.

Veri temizleme

Hataları ayıklamak

Kirli veri; yanlış sonuç verir. Kirli bir veriyle başlayan analiz; baştan yanlış bir sonuca gider. Temizlik; şarttır. Tek bir yanlış kayıt; ortalamayı ve tüm sonucu bozar. Hata; bulaşır. Doğruluk; temizlikle gelir.

Eksikleri gidermek

Eksik veri; boşluk yaratır. Boş bırakılmış alanlar; analizde koca bir boşluk yaratır. Tamamlama; gerekir. Eksik bir sütun; analizi olduğundan farklı gösterir. Boşluk; yanıltır. Bütünlük; aranmalıdır.

Tekrarları temizlemek

Yinelenen kayıt; sayıyı bozar. Aynı satırın iki kez girilmesi; toplamları hatalı gösterir. Tekrar; ayıklanmalıdır. İki kez sayılan bir müşteri; talebi olduğundan büyük gösterir. Çift; şişirir. Aynı müşteri hem telefondan hem formdan kayıt olunca, iki kişi gibi görünür. Netlik; korunmalıdır.

Analiz ve görselleştirme

Deseni bulmak

İyi bir analiz; ham sayılarda gözden kaçan bir örüntüyü açığa çıkarır. Analiz; gizli deseni çıkarır. Tekrar eden bir örüntü; rastgele bir sayıdan çok daha değerlidir. Desen; anlam taşır. İki sayı arasındaki ilişki; sayıların kendisinden daha çok şey anlatır. Sayı; tek başına yetmez. İlişki; önemlidir.

Görselle anlatmak

Bir çizgi grafik; yükseliş ya da düşüşü tek bakışta anlatır. Grafik; sayıyı anlaşılır kılar. İyi bir grafik; bir bakışta koca bir tabloyu özetler. Görsel; hızlı anlatır. Yükselen bir çizgi, on satırlık açıklamadan daha çabuk anlaşılır. Bir grafik; sayfa dolusu rakamdan çok daha hızlı anlaşılır. Tablo; boğar. Şekil; netleştirir.

Sade tutmak

Aşırı süslü bir grafik; anlatmak istediği mesajı gizler. Görsel; sade olmalıdır. Tek bir mesaja odaklanan bir grafik; anında kavranır. Sadelik; anlaşılır. Karmaşa; gizler. Karmaşık bir görsel; anlatmak istediğini gölgeler. Netlik; önce gelir.

Rapor ve karar

Anlaşılır rapor

Yalnızca uzmanın anladığı bir rapor; kararı geciktirir. Rapor; herkesin anlayacağı dilde olmalıdır. Anlaşılırlık; şarttır. Teknik terimlerle dolu bir rapor; karar vericileri kaçırır. Jargon; uzaklaştırır. Sade; iletir.

Eyleme dönük olmak

Bir sonuç; “ne yapmalıyız” sorusuna cevap vermelidir. Analiz; eyleme bağlanmalıdır. Karar; sonucu getirir. Rafta kalan bir içgörü; hiç bulunmamış gibidir. Bilgi; tek başına yetmez. Hareket; değer üretir.

Ölçüp öğrenmek

Kararın sonucu; ölçülmelidir. Bir kararın sonucunu ölçmek; bir sonraki kararı daha iyi kılar. Ölçüm; öğretir. Her ölçülen karar; bir sonrakini daha isabetli kılar. Döngü; gelişir. Her ölçülen sonuç; bir sonraki analizi biraz daha keskinleştirir. Öğrenme; süreklidir.

İşletmede kullanım alanları

Satış analizi

Hangi ürünün ne zaman ve neden sattığı; veriyle ortaya çıkar. En kârlı ürünü ve en ölü dönemi bilmek; stok ve kampanya kararlarını doğrudan iyileştirir. Satış; en verimli veri kaynağıdır.

Müşteri davranışı

Müşterilerin nasıl davrandığı; veriyle anlaşılır. Müşterilerin ne zaman alışveriş yaptığı; bir örüntüyü açığa çıkarır. Davranış; eğilimi gösterir. Tahmin; yetmez. Müşterilerin çoğunun ilk aramada çıktığını; ancak veri gösterir. Veri; netleştirir.

Site verisi

Site trafiği; değerli bir veri kaynağıdır. En çok hangi sayfanın gezildiği; ilginin nerede olduğunu söyler. Ziyaret; ipucu verir. Ziyaretçilerin hangi adımda ayrıldığı; ancak veride ortaya çıkar. Kayıp; görünür olur. Ziyaretçilerin hangi sayfada kaybolduğunu bilmek; o sayfayı düzeltmeyi sağlar. Analiz; iyileştirir.

Sık yapılan hatalar

Soru sormadan başlamak

Net bir soru olmadan başlayan analiz; genellikle zaman kaybıdır. Önce hangi kararın verileceği belirlenmeli; veri ona göre toplanmalıdır. Hangi ürün daha çok kazandırıyor sorusu; hangi veriyi toplayacağınızı belirler. Soru; analizi yönlendirir.

Kirli veriye güvenmek

Temizlenmemiş veriyle yapılan analiz; yanlış sonuç verir. Bir hatalı sütun; tüm analizi sessizce yanlış yöne çeker. Kirlilik; bulaşır. Temizlik; atlanamaz. Sağlam bir sonuç; ancak temiz bir veriyle mümkündür. Doğruluk; temelde başlar.

Karara bağlamamak

Bir eyleme dönüşmeyen analiz; boşa emektir. Okunup rafa kaldırılan bir rapor; hiçbir şeyi değiştirmez. Rapor; tek başına yetmez. Analizin sonunda verilen bir karar; tüm süreci anlamlı kılar. Karar; değeri üretir. Karar hayata geçmediği sürece; hiçbir analiz değer üretmez. Uygulama; sonucu getirir.

Doğru araç ve ölçek

Basit başlamak

Karmaşık araçlara gerek yoktur; çoğu işletme mevcut verisiyle başlayabilir. Basit; yeterlidir. Gereğinden karmaşık bir araç; işletmenin analizden uzak durmasına yol açar. Karmaşa; caydırır. Mevcut satış tablosuyla başlamak; en pratik ilk adımdır. Başlangıç; küçük olmalıdır.

Yapay zekânın rolü

Yapay zekâ; büyük veride deseni hızlı bulur. Yapay zekâ; insanın günlerce süreceği taramayı dakikalara indirir. Hız; katkı sağlar. Yapay zekâ deseni bulur; ama onu iş bağlamına insan oturtur. İnsan; yorumlar. İş birliği; en iyisidir.

İnsan yorumu

Yapay zekânın bulduğu; insan tarafından yorumlanmalıdır. Bir sayının işletme için ne anlama geldiğini; ancak insan bilir. Yorum; bağlamı verir. Sayı; tek başına yetmez. Son sözü; her zaman işi bilen insan söyler. Karar; insana aittir.

Neden yerel bir Beylikdüzü ajansı?

Doğru soruyu sormak

Beylikdüzü’nde deneyimli bir ajans; veriye doğru soruyu sorar. Doğru soru; hangi verinin toplanacağını baştan çizer. Soru; yönü belirler. Daha önce onlarca veri seti okumuş bir ekip; doğru soruyu hemen bulur. Deneyim; isabeti artırır. Daha önce benzer bir tabloyu görmüş biri, sapmayı saniyeler içinde fark eder. Net bir soruya odaklanan bir analiz; işe yarar bir cevap üretir. Odak; sonucu getirir.

Analizi kurmak

İyi bir ajans; analiz düzenini kurar. Bir kez kurulan analiz düzeni; her ay kendiliğinden çalışır. Kurulum; sürekliliği sağlar. Sistem; tekrarı kolaylaştırır. Her ay tekrarlanan bir analiz; zamanla daha da değerli hâle gelir. Düzen; değeri büyütür.

Karara bağlamak

Yerel bir dijital ortak; analizi dönüşüm kararına bağlar. Web iş geliştirme ile; veri sonuca döner. Yakındaki bir ortak; en erişilebilir ortaktır.

Sonuç: veriden karara

Yapay zekâ ile veri analizi; işletmenin verilerini toplayıp temizleyerek anlamlı içgörülere ve doğru kararlara dönüştürmektir. Süreç; doğru kaynaktan yeterli verinin toplanması, hataların ve tekrarların temizlenmesi, verinin analiz edilmesi, anlaşılır biçimde görselleştirilmesi, sade bir dille raporlanması ve nihayet bir karara bağlanması adımlarından oluşur. Kirli ve eksik bir veriyle yapılan analiz; ne kadar gelişmiş olursa olsun yanlış sonuç verir. Bir karara bağlanmayan analiz ise sadece güzel bir rapor olarak kalır. Kısacası analiz; veriyi karara çeviren köprüdür.

AI entegrasyonunu ve ısı haritası analizini ayrı yazılarda ele aldık. Adapte Dijital olarak Beylikdüzü merkezli bir ekiple; veriye doğru soruyu sorup analizi karara bağlıyoruz. Adapte Dijital’in web iş geliştirme yaklaşımı; veriyi sonuca çevirir. Ücretsiz bir ön görüşmeyle başlayabiliriz.